10-1)ساختار پژوهش11
فصل دوم: مروری بر ادبیات تحقیق
1-2- مقدمه:13
2-2)مفهوم سود گزارش شده و سود واقعی14
3-2)مفهوم کیفیت سود در بحث مدیریت سود15
1-3-2)عناصر تأثیرگذار برکیفیت سود16
1-1-3-2)روشهای مورد استفاده حسابداری16
2-1-3-2)درجه اطمینان برآوردهای حسابداری18
3-1-3-2)قابلیت اعتماد سود19
4-1-3-2)ساختار سرمایه20
5-1-3-2)حفظ و نگهداشت سرمایه20
6-1-3-2)هزینههای اختیاری22
7-1-3-2)ویژگی(کیفیت)مدیریت22
8-1-3-2)ویژگیهای مالی23
9-1-3-2)عوامل سیاسی و اقتصادی24
2-3-2)روشهای ارزیابی کیفیت سود25
3-3-2)کاربرد تجزیه و تحلیل عناصر صورتهای مالی مرتبط با بحث مدیریت سود25
1-3-3-2)تجزیه و تحلیل ترازنامه26
2-3-3-2)تجزیه و تحلیل صورت جریان وجوه نقد27
4-2)صورت جریان وجوه نقد و حسابداری تعهدی29
5-2)اهمیت اطلاعات مبتنی بر جریانهای نقدی در ارزیابی واحدهای انتفاعی30
6-2)مبانی نظری مربوط به مدیریت سود31
1-6-2)فرضیه طرح پاداش35
2-6-2)فرضیه قرارداد بدهی36
3-6-2)فرضیه هزینه سیاسی37
4-6-2)تئوری نمایندگی38
5-6-2)انواع قراردادها و نظریه نمایندگی42
1-5-6-2)قرارداد برمبنای رفتار یا زمان43
2-5-6-2)قرارداد برمبنای نتیجه یا محرک43
6-6-2)هموار سازی سود44
1-6-6-2)انگیزههای هموارسازی سود46
2-6-6-2)ابعاد هموارسازی سود48
3-6-6-2)روشهای هموارسازی سود49
1-3-6-6-2)تنظیم زمان معامله49
2-3-6-6-2)روشهای تسهیم هزینه50
4-6-6-2)انواع هموارسازی سود50
7-6-2)حسابداری تعدیلات جامع52
8-6-2)حساب سازی52
9-6-2)مدیریت سود خوب در برابر مدیریت سود بد53
10-6-2)مدیریت سود و تقلب حسابداری54
11-6-2)نقش مدیریت و کمیته حسابرسی در ارتباط با مدیریت سود54
12-6-2)مدلهای اندازهگیری مدیریت سود55
1-12-6-2)مدل جمع اقلام تعهدی اختیاری(مدل جونز،1991)55
2-12-6-2)مدل اقلام تعهدی یگانه59
3-12-6-2)مدل جمع اقلام تعهدی60
4-12-6-2)مدل توزیعی62
7-2)مبانی نظری مربوط به بازده سهام64
8-2)شرکتهای فرعی، اصلی و گروه69
9-2)پیشینه پژوهش71
1-9-2)پژوهشهای خارجی:71
2-9-2)پژوهشهای داخلی:76
فصل سوم: روش اجرای تحقیق
1-3- مقدمه:80
2-3)فرضیههای پژوهش:81
3-3)متغیرهای پژوهش و نحوه اندازهگیری آنها82
4-3)جامعه آماری85
5-3)نمونه آماری86

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

6-3)روش جمع آوری دادهها86
7-3)روش پژوهش87
8-3)آمار توصیفی87
9-3)آماراستنباطی89
فصل چهارم: تجزیه و تحلیل داده ها
1-4-‏ مقدمه‏:91
2-4)شاخصهای توصیفی متغیرهای پژوهش91
1-2-4)شاخصهای توصیفی بازده سهام شرکتهای اصلی91
2-2-4)شاخصهای توصیفی حجم اقلام تعهدی شرکتهای گروه92
3-2-4)شاخصهای توصیفی اجزای اختیاری اقلام تعهدی شرکتهای گروه92
4-2-4)شاخصهای توصیفی اجزای غیراختیاری اقلام تعهدی شرکتهای گروه93
3-4)آزمون کولموگروف اسمیرنف برای تعیین نرمال یا غیر نرمال بودن متغیرهای پژوهش94
4-4)آزمون فرضیههای پژوهش97
1-4-4)آزمون فرضیه اصلی97
2-4-4)آزمون فرضیه فرعی اول99
3-4-4)آزمون فرضیه فرعی دوم100
فصل پنجم: نتیجه گیری و پیشنهادات
1-5-مقدمه:104
2-5)نتیجه گیری105
3-5)پیشنهادهای پژوهش107
1-3-5)پیشنهادهای حاصل از نتایج پژوهش107
2-3-5)پیشنهادهایی برای پژوهشهای آتی109
4-5)محدودیتهای پژوهش109
پیوستها:
منابع و ماخذ:
منابع فارسی:116
منابع لاتین:119
چکیده انگلیسی ………………………………………………………………………………………….120
جدول1-2. معیارهای ارزیابی کیفیت سود26
جدول 2-2. شاخصهای اندازه گیری اقلام تعهدی اختیاری63
جدول 1-4: شاخصهای توصیفی بازده سهام شرکتهای اصلی92
جدول 2-4: شاخصهای توصیفی حجم اقلام تعهدی شرکتهای گروه92
جدول 3-4: شاخصهای توصیفی اجزای اختیاری اقلام تعهدی شرکتهای گروه93
جدول 4-4: شاخصهای توصیفی اجزای غیراختیاری اقلام تعهدی شرکتهای گروه93
جدول 5-4: خلاصه شاخصهای توصیفی متغیرهای پژوهش93
جدول 6- 4: نتایج آزمون کولموگروف اسمیرنف برای برازندگی توزیع نرمال94
جدول 7-4: نتایج آزمون همبستگی اسپیرمن بین حجم اقلام تعهدی شرکتهای گروه با بازده سهام شرکت اصلی .98
جدول 8-4: نتایج آزمون همبستگی اسپیرمن بین اجزای اختیاری اقلام تعهدی شرکتهای گروه با بازده سهام شرکت اصلی100
جدول 9-4: نتایج آزمون همبستگی اسپیرمن بین اجزای غیراختیاری اقلام تعهدی شرکتهای گروه با بازده سهام شرکت اصلی102
جدول 10-4: خلاصه نتایج آزمون همبستگی اسپیرمن بین مدیریت سود شرکتهای گروه با بازده سهام شرکت اصلی102
نمودار شماره 1-2. انواع هموارسازی سود51
نمودار شماره 2-2 چارچوبی برای طبقه بندی انواع دستکاری در حسابها75
نمودار1-4: هیستوگرام بازده سهام شرکتهای اصلی در نمونه مورد بررسی95
نمودار2-4: هیستوگرام حجم اقلام تعهدی شرکتهای گروه در نمونه مورد بررسی95
نمودار3-4: هیستوگرام اجزای اختیاری اقلام تعهدی شرکتهای گروه در نمونه مورد بررسی96
نمودار 4-4: هیستوگرام اجزای غیراختیاری اقلام تعهدی شرکتهای گروه در نمونه مورد بررسی96
نمودار 5-4: نتیجه آزمون فرضیه فرعی اول……….100
چکیده:
هدف اصلی این پژوهش بررسی رابطه رفتار مدیریت سود شرکتهای گروه با بازده سهام شرکت اصلی پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران میباشد. به عبارت دیگر در این پژوهش به دنبال یافتن پاسخ این سؤال هستیم که آیا سرمایهگذاران، تحلیلگران و سایر استفادهکنندگان از اطلاعات حسابداری، عامل مدیریت سود شرکتهای گروه را درک کرده و در تصمیم گیریهای خود لحاظ می کنند یا نه؟ با توجه به اینکه واکنش بازار سرمایه نسبت به اطلاعات منتشره نهایتاً در بازده سهام منعکس میشود، بنابراین رابطه رفتار مدیریت سود شرکتهای گروه با بازده سهام شرکت اصلی برای 45 نمونه آماری طی دوره زمانی1382 الی1386مورد بررسی قرار گرفته و برای اندازه گیری مدیریت سود شرکتهای گروه از مدل تعدیل شده جونز1(1995) استفاده شده است. در این پژوهش کل اقلام تعهدی و اجزای اختیاری و غیراختیاری شرکتهای گروه به عنوان متغیرهای مستقل و بازده سهام شرکت اصلی به عنوان متغیر وابسته میباشد. برای آزمون فرضیههای پژوهش از آزمون ضریب همبستگی و ضریب تعیین استفاده شده است و نتایج حاصل از پژوهش حاکی از آن است که رابطه ضعیفی بین مدیریت سود شرکتهای گروه با بازده سهام شرکت اصلی وجود دارد.
واژههای کلیدی: شرکتهای گروه، مدیریت سود، بازده سهام و شرکت اصلی.
مقدمه:
مدیریت سود نوعی اقدام آگاهانه با هدف طبیعی نشان دادن سود شرکت جهت رسیدن به یک سطح مطلوب و مورد نظر میباشد. مدیریت سود زمانی اتفاق میافتد که مدیران با استفاده از قضاوت (تشخیص) در گزارشگری مالی و ساختار مبادلات جهت گمراه نمودن بعضی از ذینفعان (شامل سهامداران، اعتباردهندگان، کارکنان، دولت، سرمایهگذاران و …) درباره عملکرد اقتصادی شرکت یا تحت تاثیر قرار دادن نتایج قراردادی که به ارقام حسابداری گزارش شده وابسته است، در گزارشگری مالی تغییر ایجاد میکنند(پورحیدری و همتی، 1383،ص 49)1.
انتخاب و تغییر اصول پذیرفته شده حسابداری اجازه می دهد بسیاری از معاملات با یک یا چند روش مختلف ثبت شود .به عنوان مثال از بین روشهای اولین صادره از اولین وارده، اولین صادره از آخرین وارده و میانگین موزون برای حسابداری موجودیها، روش استهلاک خط مستقیم و نزولی برای داراییهای ثابت، روش هزینه یابی کامل و کوششهای موفقیت آمیز برای هزینههای استخراج نفت و گاز، روش کار تکمیل شده و درصد پیشرفت کار برای قراردادهای بلند مدت، می توان یکی از روشهای فوق را انتخاب کرد و بعداً آن را تغییر داد. به علاوه، مدیران اقلام تعهدی صورتهای مالی را مدیریت می کنند، زیرا اقلام تعهدی از انعطاف بیشتری برخوردار هستند. برآوردهایی همچون عمر مفید دارایی ثابت، قابلیت وصول مطالبات، نرخ تنزیل تعهدات بازنشستگی و سایر اقلام تعهدی پایان سال که سود گزارش شده را تعدیل میکنند، ابزارهای سنتی هستند که مدیران در طول زمان ازآنها استفاده کرده و مستقیما قابل مشاهده نیستند (مرادی و همکاران، 1387،ص51)2.
نتایج بدست آمده نشان می دهد که مدیریت سود می تواند سبب افزایش قیمتهای سهام شود. تحقیقات انجام شده مدارک مناسبی در مورد مدیریت (دستکاری) سود در شرایط مختلف اقتصادی نشان می دهد. مدیران به صورت فرصت طلبانه برسود خالص مدیریت میکنند. مثلا در دورههایی که قیمت سهام رشد بالایی دارد به دلیل ورود سرمایه گذاران غیرحرفه ای و عدم توجه حرفه ایها به اطلاعات مندرج در صورتهای مالی، مدیران اقدام به مدیریت سود می کنند. البته در دورههایی که قیمت سهام رشد کمی داشته باشد، بدلیل آگاهی سرمایه گذاران از کاهش قیمتها، اثر مدیریت سود خنثی شده و این امر باعث کاهش بازده غیرعادی سهام می شود. در دوره ای که قیمتها از رشد متوسطی برخوردار هستند، سرمایه گذاران حرفهای نسبت به اطلاعات مندرج در صورتهای مالی توجه بیشتری دارند و سودهای تعدیل شده و غیر تعدیل شده(به دلیل مدیریت سود) را از یکدیگر تفکیک می کنند(همان منبع،ص51)3.
فصل اول:
کلیات تحقیق

1-1-مقدمه :
صورتهای مالی، منابع مهم اطلاعاتی برای تصمیم گیریهای اقتصادی بشمار می روند که مدیران، سرمایهگذارن، اعتبار دهندگان و سایر استفادهکنندگان جهت رفع نیازهای اطلاعاتی خود از آنها استفاده می کنند. صورتهای مالی اساسی به عنوان شالوده سیستمهای اطلاعاتی حسابداری باید اطلاعات مربوط و قابل اعتماد را در اختیار استفادهکنندگان گزارشهای مالی قرار دهند تا در مدلهای تصمیم گیری آنها مورد استفاده واقع شوند، این سیستمها بایستی مبنائی را برای استفادهکنندگان ازگزارشهای مالی فراهم آورند تا آنها بتوانند عملکرد شرکت را مورد ارزیابی قرار دهند. از آنجایی که تنها و مهمترین ابزار اطلاعاتی استفادهکنندگان از اطلاعات مالی، همانا صورتهای مالی هر شرکت می باشد تا آنها بتوانند تصمیمهایی را اتخاذ کنند؛ اگر این اطلاعات صحیح نباشند، کلیه افراد متضرر خواهند شد. با توجه به اینکه اطلاعات به صورت یکسان در اختیار استفاده کنندگان قرار نمی گیرد، بین مدیران و سرمایهگذاران، عدم تقارن اطلاعاتی ایجاد می شود. عدم تقارن اطلاعاتی، وضعیتی است که مدیران در مقایسه با سرمایه گذاران، دارای اطلاعات افشاء نشده بیشتری در مورد عملیات و جوانب مختلف شرکت در آینده میباشند. همین امر سبب می شود که مدیران انگیزه و فرصت مدیریت سود را داشته باشند. تحت چنین شرایطی مدیران ممکن است به واسطه اقلام تعهدی، بصورت موقتی سود شرکت را بیش از واقع نشان داده و بدین طریق سهام شرکت را به قیمت بیش از ارزش واقعی معامله کنند. که نهایتاً منجر به افزایش بازده سهام آن شرکت خواهد شد. با توجه به این موضوع که مدیران مجبورند اقلام تعهدی را در دورههای بعد برگردانند، احتمال کاهش سود شرکتهای با عملکرد ضعیف در دورههای بعد افزایش می یابد. زیرا برای شرکتهای با عملکرد ضعیف که به مدیریت سود می پردازند، احتمالاً جریانهای نقدی جهت مخفیسازی تأثیر اقلام تعهدی برگردانده شده کافی نباشد(ابراهیمی کردلر و داریانی، 1385،ص4)1.
یکی از اهداف اساسی وضع استانداردهای حسابداری این است که استفاده کنندگان بتوانند با اتکاء بر صورتهای مالی تصمیمهای نسبتاً مربوط و صحیحی اتخاذ کنند، پس نیاز حرفه حسابداری به آن شیوه از گزارشگری می باشد که منافع تمام استفاده کنندگان بهصورتی مطلوب رعایت شود. از سوی دیگر، همانطور که از تعریف مدیریت سود بر می آید، مدیران برای رسیدن به اهداف خاصی که منطقاً منافع عدهای خاص را تأمین می کند، سود را طوری گزاش می کنند که این با هدف تأمین منافع عمومی استفاده کنندگان مغایرت دارد. حسابرسان وظیفه دارند که بر مطلوبیت صورتهای مالی در چارچوب استانداردهای حسابداری صحه بگذارند، در حالیکه استانداردهای حسابداری نیز در بعضی از موارد دست مدیران را برای انتخاب روش حسابداری باز می گذارد. در واقع مشکل از آنجا ناشی می شود که مدیریت سود در بعضی مواقع باعث گمراه کننده شدن صورتهای مالی میشود، در حالیکه صورتهای مالی از نظر قرارگرفتن در چارچوب استانداردهای حسابداری مشکلی نداشته و حسابرسان از این نظر نمی توانند بر صورتهای مالی اشکالی بگیرند. پس با توجه به این موضوع که سود یکی از مهم ترین عوامل در تصمیم گیریها میباشد، آگاهی استفاده کنندگان از قابل اتکاء بودن سود می تواند آنها را در اتخاذ تصمیمهای بهتر یاری دهد(مشایخی و صفری، 1385،ص 36)1.
بررسی پژوهشهایی که در زمینه مدیرت سود انجام گرفته، بیانگر تلاش پژوهشگران در فهم این مطلب است که چرا مدیران به دنبال دستکاری سود هستند، چگونه سود را مدیریت می کنند و عواقب اینگونه رفتار چیست؟ پاسخ به این سؤالها، بخش اعظمی از پژوهشهای تجربی را در حوزه حسابداری و گزارش گری مالی به خود اختصاص داده است(مشایخی و همکاران، 1384،ص 62)2.
حسابداری تعهدی، حق انتخاب قابل توجهی به مدیران در تعیین سود در دورههای زمانی متفاوت اعطاء میکند. در واقع تحت این نوع از سیستم حسابداری، مدیران کنترل چشمگیری بر زمان تشخیص برخی اقلام هزینه از جمله هزینههای تبلیغات و مخارج تحقیق و توسعه دارند. از سوی دیگر مدیران در سیستم حسابداری تعهدی، با گزینههای متفاوتی در مورد زمان تشخیص درآمدها نیز روبرو هستند، ازجمله تشخیص سریع تر درآمد از طریق انجام فروشهای نسیه. اینگونه عملکرد از سوی مدیران به عبارت ساده به عنوان مدیریت سود یاد می شود(مشایخی و همکاران، 1384،ص 62)3.
از آنجاییکه در این پژوهش ارتباط بین مدیریت سود شرکتهای گروه با بازده سهام شرکت اصلی پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران مورد بررسی قرار گرفته، سعی شده است که به استفاده کنندگان از صورتهای مالی شرکتهای گروه این آگاهی داده شود که گاهی اوقات سود، مدیریت می شود و از این رو سود گزارش شده شرکتهای گروه(سود تلفیقی)از سود واقعی متفاوت خواهد بود؛ که این موضوع ممکن است باعث افزایش قیمت سهام و در نتیجه بازده سهام شرکت اصلی شود. تحت چنین شرایطی سرمایه گذاران بایستی در تصمیم گیریهای خود دقت بیشتری به عمل آورده و محافظه کارانه تر عمل نمایند.
2-1)بیان مسأله
هدف گزارشگری مالی فراهم آوردن اطلاعاتی است که آثار مالی معاملات، عملیات و رویدادهای مالی موثر بر وضعیت مالی و نتایج عملیات یک واحد انتفاعی را بیان و از این طریق سرمایه گذاران، اعطاء کنندگان تسهیلات مالی و سایراستفاده کنندگان برون سازمانی را در قضاوت و تصمیم گیری نسبت به امور یک واحد انتفاعی یاری دهد و با بدست آوردن کنترل یک واحد انتفاعی توسط واحد انتفاعی دیگر، کانون توجه گزارش گری مالی به سمت سرمایه گذاران اصلی و عمده متمرکز خواهد شد. یکی از اقلام حسابداری که در گزارشهای مالی، ارائه شده و به عنوان معیار ارزیابی عملکرد و توانایی سودآوری واحد انتفاعی قرار میگیرد، سود خالص میباشد که کاربردهای متفاوتی دارد. معمولاً سود به عنوان مبنایی برای محاسبه مالیات، عاملی برای تدوین سیاستهای تقسیم سود و راهنمایی برای سرمایهگذاری و تصمیمگیری و بالاخره عاملی برای پیش بینی بشمار میآید. محاسبه سود خالص یک واحد انتفاعی متأثر از روشها و برآوردهای حسابداری است، بدین لحاظ امکان دستکاری سود توسط مدیریت وجود دارد. وجود زمینه مناسب برای تخریب سود ناشی از تضاد منافع و همچنین به علت پارهای از محدودیتهای ذاتی حسابداری از جمله نارساییهای موجود در فرآیند برآوردها و پیشبینیهای آتی و همچنین امکان استفاده از روشهای متعدد حسابداری توسط واحدهای انتفاعی موجب شده است که سود واقعی با سود گزارش شده آنها در صورتهای مالی متفاوت باشد و از آنجایی که سود از مهمترین معیارهای ارزیابی عملکرد و تعیین کننده ارزش واحدهای انتفاعی تلقی می گردد، موضوع مدیریت سود مورد توجه پژوهشگران و دستاندرکاران حرفه حسابداری و مدیریت سرمایه گذاری قرار گرفته است(اسماعیلی، 1384،ص 28)1.
اختیار عمل مدیران در استفاده از اصول تحقق و تطابق، برآورد و پیش بینی و همچنین اعمال روشهایی نظیر تغییر روش ارزیابی موجودی کالا، استهلاک سرقفلی، جاری یا سرمایهای تلقی کردن هزینههای تحقیق و توسعه و تعیین هزینه مطالبات مشکوک الوصول از جمله مواردی هستند که مدیران می توانند از طریق اعمال آنها سود را تغییر دهند. از یک طرف بدلیل آگاهی بیشتر آنها از شرکت، انتظار می رود بگونه ای اطلاعات تهیه و ارایه شوند که وضعیت شرکت را به بهترین نحو منعکس کنند. از طرف دیگر بنابه دلایلی نظیر ابقاء در شرکت، دریافت پاداش و… مدیریت واحد انتفاعی خواسته یا ناخواسته ممکن است با دستکاری سود، وضعیت شرکت را مطلوب جلوه دهد(همان منبع، ص 28)2.
بنابراین آن دسته از شرکتهایی که درصدد سرمایه گذاری در واحدهای انتفاعی دیگر هستند، بالاخص آن دسته شرکتهایی که هدفشان از سرمایه گذاری، کنترل آن شرکتها می باشد، بایستی در ارزیابی تخصیص منابع مالی خود در شرکتهای فوق، علاوه برکمیت سود، رفتارهای مدیریت سود آن شرکتها را نیز مدنظر قرار دهند. در این پژوهش رابطه رفتار مدیریت سود شرکتهای گروه با بازده سهام شرکت اصلی که در بورس اوراق بهادار تهران پذیرفته شده اند مورد بررسی قرار گرفته است. رفتار مدیریت سود شرکتهای گروه با استفاده از مدل تعدیل شده جونز2(1995) محاسبه و رابطه آن با بازده سهام شرکت اصلی پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران مورد بررسی قرار گرفته است. طبق بند 5 استاندارد حسابداری شماره 18 با عنوان صورتهای مالی تلفیقی و حسابداری سرمایه گذاری در واحدهای فرعی، شرکتهای گروه عبارت است از واحد تجاری اصلی و کلیه واحدهای تجاری فرعی آن و منظور از شرکتهای اصلی عبارت است از واحدهای تجاری که دارای یک یا چند واحد تجاری فرعی است.
3-1)اهمیت و ضرورت موضوع پژوهش
واحدهای انتفاعی جهت حل مشکلات اقتصادی خود نیازمند یافتن راه کارهای مناسبی برای استفاده بهتر از امکانات و ثروتهای در دسترس خود هستند. در این راستا یکی از راه کارهای مهم، بسط و توسعه سرمایه گذاری است.
سود حسابداری و اجزای مربوط به آن از جمله اطلاعاتی محسوب می شوند که در هنگام تصمیم گیری برای سرمایه گذاری، توسط شرکتها مورد استفاده قرار می گیرد. این رقم بر مبنای ارقام تعهدی محاسبه و شناسایی می شود. در مبنای تعهدی لزوماً شناسایی درآمدها و هزینهها همراه با دریافت و پرداخت وجه نقد نبوده، و در محاسبه سود نیز از پیشبینیها و برآوردها استفاده می شود(خواجوی و ناظمی، 1384،ص38)2. بنابراین مدیران می توانند با استفاده از پیشبینیها و برآوردها، اقدام به مدیریت سود نمایند، تا به اهداف خاص خود مثل ابقاء در شرکت، دریافت پاداش، افزایش بازده سهام شرکت و … برسند. تحت چنین شرایطی ضروری است استفاده کنندگان از صورتهای مالی، بالاخص سرمایه گذاران، درهنگام تصمیمگیری نسبت به سرمایهگذاری در شرکتهای دیگر علاوه بر کمیت سود به عامل مهم مدیریت سود این شرکتها نیز توجه داشته باشند، تا بدین ترتیب بیشترین بازدهی را همراه با کمترین ریسک از سرمایه گذاری خود داشته باشند.
این امر در نهایت سبب تخصیص بهینه منابع شده و رشد اقتصادی جامعه را فراهم خواهد آورد. این پژوهش همچنین از یک بعد دیگر اهمیت صورتهای مالی تلفیقی را برای استفاده کنندگان از صورتهای مالی متذکر می شود.
4-1)اهداف پژوهش
تحلیلگران مالی و شرکتهای سرمایهگذاری که به عنوان عوامل اصلی بازار سرمایه محسوب می شوند با در نظر گرفتن عامل رفتار مدیریت سود واحدهای انتفاعی باعث انتقال صحیح منابعشان شده و به دنبال آن افزایش رشد اقتصادی جامعه را به همراه خواهند آورد. هدف اصلی این تحقیق تعیین این موضوع است که چه رابطهای بین رفتار مدیریت سود شرکتهای گروه با بازده سهام شرکت اصلی پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران وجود دارد؟
1-4-1)اهداف خاص پژوهش
اهداف خاص این پژوهش به شرح زیر می باشد:
بررسی رابطه بین حجم اقلام تعهدی شرکتهای گروه با بازده سهام شرکت اصلی.
بررسی رابطه بین اجزای اختیاری اقلام تعهدی شرکتهای گروه با بازده سهام شرکت اصلی.
بررسی رابطه بین اجزای غیر اختیاری اقلام تعهدی شرکتهای گروه با بازده سهام شرکت اصلی.
2-4-1)اهداف کاربردی پژوهش
شرکتهای سرمایه گذاری، تحلیلگران بازار سرمایه، کارگزاران بورس اوراق بهادار و همچنین تدوین کنندگان استانداردهای حسابداری بعنوان اصلیترین کاربران این پژوهش بوده و می توانند نتایج این پژوهش را در تصمیم گیریهای خود مورد استفاده قرار دهند.
5-1)فرضیههای پژوهش
در این پژوهش ارتباط بین مدیریت سود شرکتهای گروه با بازده سهام شرکت اصلیشان مورد بررسی قرار گرفته است. با توجه به اینکه برای اندازه گیری مدیریت سود شرکتهای گروه از مدل تعدیل شده جونزاستفاده شده و این مدل نیز مستلزم تفکیک اقلام تعهدی به اقلام تعهدی اختیاری و غیر اختیاری می باشد بنابراین، این پژوهش شامل یک فرضیه اصلی و دو فرضیه فرعی بشرح زیر می باشد:
1) بین حجم اقلام تعهدی شرکتهای گروه با بازده سهام شرکت اصلی رابطه معناداری وجود دارد.
1-1) بین اجزای اختیاری اقلام تعهدی شرکتهای گروه با بازده سهام شرکت اصلی رابطه معناداری وجود دارد.
2-1) بین اجزای غیراختیاری اقلام تعهدی شرکتهای گروه با بازده سهام شرکت اصلی رابطه معناداری وجود دارد.
در فرضیههای فوق، حجم اقلام تعهدی، اجزای اختیاری و غیراختیاری اقلام تعهدی شرکتهای گروه، بعنوان متغیرهای مستقل و بازده سهام شرکت اصلی بعنوان متغیر وابسته بوده و در دوره زمانی1382 تا 1386 با استفاده از تجزیه و تحلیل همبستگی مورد آزمون قرار گرفته اند.
6-1)قلمرو مکانی پژوهش
از آنجائیکه در این پژوهش برای اندازه گیری مدیریت سود شرکتهای گروه و بازده سهام شرکتهای اصلی از مدارک، مستندات، گزارشها و صورتهای مالی حسابرسی شده موجود در بورس اوراق بهادار تهران و همچنین از نرم افزار ره آورد نوین استفاده شده است بنابراین، این مکان (بورس اوراق بهادار تهران و نرم افزار ره آورد نوین) به عنوان قلمرو مکانی تعین گردیده است.
7-1)قلمرو زمانی پژوهش
با توجه به اینکه به هنگام جمعآوری دادههای مربوط به متغیرهای پژوهش، آخرین صورتهای مالی موجود در کتابخانه بورس اوراق بهادار، صورتهای مالی سال 1386 بوده بنابراین پژوهش حاضر به بررسی رابطه رفتار مدیریت سود شرکتهای گروه با بازده سهام شرکت اصلی پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران بین سالهای1382 تا 1386 میپردازد، بنابراین قلمرو زمانی این پژوهش از ابتدای سال1382 تا انتهای سال1386 شمسی می باشد.
8-1)روش پژوهش
روش پژوهش از نوع همبستگی می باشد، یعنی به بررسی وجود رابطه بین متغیرها می پردازد. همچنین آزمون فرضیههای پژوهش با استفاده از تجزیه و تحلیل همبستگی در سطح اطمینان 95 درصد مورد آزمون قرار گرفتهاند و با توجه به اینکه در این پژوهش از اطلاعات تاریخی شرکتها استفاده شده است، بنابراین، این پژوهش از نوع شبه آزمایشی می باشد و همچنین این پژوهش از لحاظ هدف از نوع کاربردی می باشد.
9-1)تعریف مفاهیم و واژههای خاص
1- مدیریت سود: دی جورج3 (1999) مدیرت سود را نوعی دستکاری مصنوعی سود توسط مدیریت، جهت حصول به سطح مورد انتظار سود برای بعضی از تصمیمهای خاص؛ مثل پیش بینی تحلیلگران و یا برآورد روند سودهای قبلی برای پیشبینی سودهای آتی تعریف کرده است (مشایخی و همکاران، 1384،ص62)2. در این پژوهش منظور از مدیریت سود، مدیریت سود شرکتهای گروه بوده که از طریق مدل تعدیل شده جونز3(1995) محاسبه شده است.
2- اقلام تعهدی اختیاری: اقلام تعهدی اختیاری به درآمدها و هزینههایی اطلاق می شود که مستلزم ورود یا خروج وجه نقد به شرکت نبوده و مدیریت یک واحد انتفاعی می تواند بر اساس ابزارهای حسابداری که در چارچوب و مطابق با استانداردهای حسابداری است؛ آنها را کم یا زیاد نماید و از این طریق سود واحد انتفاعی را کمتر یا بیشتر از واقع نشان دهد. مانند هزینه استهلاک داراییهای استهلاک پذیر و هزینه مطالبات مشکوک الوصول. و در این پژوهش منظور از اقلام تعهدی اختیاری، اقلام تعهدی اختیاری شرکتهای گروه می باشد که بعنوان متغیر پیش بین(مستقل)در نظر گرفته شده است.
3- اقلام تعهدی غیراختیاری: اقلام تعهدی غیراختیاری به درآمدها و هزینههایی اطلاق می شود که مستلزم ورود یا خروج وجه نقد به شرکت نبوده ولی مدیریت نمیتواند از طریق آن اقلام، اقدام به دستکاری سود نماید و سود واحد انتفاعی را تحت تأثیر تمایلات شخصی خود قرار دهد و در این پژوهش منظور از اقلام تعهدی غیر اختیاری، اقلام تعهدی غیر اختیاری شرکتهای گروه می باشد که بعنوان متغیر پیش بین(مستقل)در نظر گرفته شده است.
4- بازده سهام: بازده سهام در فرآیند سرمایهگذاری، نیروی محرکی است که برای سرمایه گذار ایجاد انگیزه میکند و بعنوان یک پاداش برای وی محسوب می شود. این پاداش از دو بخش سود سهام دریافتی و سود و زیان سرمایه تشکیل یافته است و در این پژوهش منظور از بازده سهام، بازده سهام شرکتهای اصلی است که بعنوان متغیر وابسته در نظر گرفته شده است.
10-1)ساختار پژوهش
تشریح و بیان موضوع، اهمیت و ضرورت موضوع و اهداف خاص و کاربردی پژوهش، فرضیهها و قلمرو مکانی و زمانی پژوهش، روش پژوهش و همچنین تعریف مفاهیم و واژگان اختصاصی، مطالبی هستند که در فصل یک ارائه شده اند و در ادامه، در ابتدای فصل دوم مباحث مرتبط با مدیریت سود تشریح گردیده و سپس مبانی نظری مربوط به مدیریت سود و بازده سهام و همچنین مدلهای اندازه گیری آنها بیان شده و پس از ارائه مفاهیم بنیادی موضوع پژوهش، پژوهشهای مختلفی که در رابطه با ابعاد مختلف موضوع پژوهش انجام گرفته مورد بررسی قرار گرفته است. فصل سوم، روش پژوهش را مورد بحث و بررسی قرار میدهد. در این فصل ابتدا فرضیههای آماری و متغیرهای پژوهش و همچنین نحوه اندازه گیری آنها، جامعه آماری، نمونههای آماری و روش جمع آوری دادهها و در نهایت روش آزمون فرضیهها تشریح گردیده است. در فصل چهارم پس از ارائه شاخصهای توصیفی مربوط به متغیرهای پژوهش، از آزمون کولوموگروف اسمیرنف برای تعیین نرمال یا عدم نرمال بودن متغیرها استفاده شده و در نهایت فرضیههای پژوهش مورد آزمون و تجزیه و تحلیل قرارگرفته اند. فصل پنجم شامل نتیجه گیری و پیشنهادهای پژوهش می باشد. در این فصل نتیجه گیری در مورد پژوهش صورت گرفته و در خاتمه پیشنهادهایی در مورد پژوهشهای آتی ارائه شده است. فهرست منابع و مآخذ، چکیده انگلیسی و نتایج آماری که با استفاده از نرم افزار 16SPSS به دست آمدهاند، مطالبی هستند که در انتهای پایان نامه ضمیمه شده است.

فصل دوم:
مروری بر ادبیات تحقیق
1-2- مقدمه:
به یک تعبیر ساده، حسابداری زبان تجارت است. حسابداران با استفاده از مفاهیم، قواعد و روشهای خاص، اطلاعات اقتصادی مربوط به یک واحد اقتصادی را در قالب گزارشهای حسابداری در اختیار استفادهکنندگان قرار میدهند تا آنان بتوانند بر مبنای این اطلاعات اقدام به قضاوت و تصمیمگیری آگاهانه بنمایند. گزارش سود و زیان یک واحد اقتصادی از انواع اطلاعاتی است که حسابداران تهیه میکنند و مورد توجه ویژه استفاده کنندگان قرار می گیرد.
در خط آخر گزارش سود و زیان، مبلغ سود خالص واحد اقتصادی ارائه میشود. این رقم چکیده عملکرد یک واحد اقتصادی را نشان میدهد. استفاده کنندگان میتوانند بر پایه رقم سودی که حسابداران گزارش میکنند چشم اندازی به عملکرد واحد تجاری و دورنمای آن در آینده داشته باشند. از سوی دیگر یکی از ویژگیهای مهم گزارشهای حسابداری، مقایسه پذیری آن با گزارشهای مربوط به واحدهای مشابه و با گزارشهای قبلی واحد اقتصادی مورد نظر میباشد. اگر نتایج عملکرد اقتصادی در یک دوره با یک رقم خاص به نام”سود حسابداری”گزارش شود، این امکان وجود دارد که نتیجه عملکرد اقتصادی یک واحد تجاری با نتیجه عملکرد واحد تجاری در دوره معین و یا با نتیجه عملکرد اقتصادی همان واحد تجاری با واحدهای تجاری دیگر مقایسه شود. اما این پرسش مهم مطرح است که آیا همه ویژگیهای عملکردی واحد اقتصادی در رقم سود حسابداری بازتاب مییابد؟ آیا مواردی مثل ریسک تجاری شرکت که در تصمیمهای سرمایه گذاران مورد توجه قرار میگیرد، در رقم سود خالص منعکس میشود؟ یا اینکه رقم سود خالص به تنهایی در بیان پارهای ویژگیهای عملکردی مهم، خصوصا ویژگیهای غیر کمی ناتوان است؟
در شرایط متغیر اقتصادی، خلاصه کردن نتایج عملکرد یک دوره در یک شکل متحد و یکسان تقریباً ناممکن است. علاوه براین صورتهای مالی ماهیتاً چند منظوره هستند و به این دلیل به گونهای طراحی شده اند تا نیاز طیف گستردهای از استفادهکنندگان را برآورده نمایند. لذا تنها یک رقم سود گزارش شده برای همه استفاده کنندگان از صورتهای مالی با معنا نیست. از این رو تحلیلگران مالی، برای رسیدن به رقم سود واقعی، سود خالص گزاش شده را تعدیل میکنند.
مسأله مهم دیگری که استفاده کنندگان از صورتهای مالی با آن مواجه هستند، بالاخص آن دسته از آنهایی که معیار ارزیابیشان از عملکرد شرکتها فقط سود خالص گزارش شده آنهاست، پدیده”مدیریت سود”می باشد. محاسبه سود خالص یک واحد انتفاعی متأثراز روشها و برآوردهای حسابداری است. اختیار عمل مدیران در استفاده از اصول تحقق و تطابق، برآورد و پیش بینی و همچنین اعمال روشهایی نظیر تغییر روش ارزیابی موجودی کالا، استهلاک سرقفلی، هزینه جاری یا سرمایهای تلقی کردن هزینههای تحقیق و توسعه و تعیین هزینه مطالبات مشکوک الوصول از جمله مواردی هستند که مدیران میتوانند از طریق اعمال آنها سود را تغییر دهند. از یک طرف بدلیل آگاهی بیشتر آنها از شرکت، انتظارمی رود بگونهای اطلاعات تهیه و ارایه شود که وضعیت شرکت را به بهترین نحو منعکس کند. از طرف دیگر بنابه دلایلی نظیر ابقاء در شرکت، دریافت پاداش و… مدیریت واحد انتفاعی خواسته یا ناخواسته ممکن است با دستکاری سود، وضعیت شرکت را مطلوب جلوه دهد. تحت چنین شرایطی سود واقعی با سود گزارش شده در صورتهای مالی مغایرت خواهد داشت. بنابراین آن دسته از شرکتهایی که قصد سرمایه گذاری در شرکتهای دیگر را دارند در ارزیابی تخصیص منابع مالی خود در شرکتهای فوق، بایستی علاوه بر کمیت سود، رفتارهای مدیریت سود آن شرکتها را نیز مدنظر قرار بدهند.

2-2)مفهوم سود گزارش شده و سود واقعی
از نظر اغلب تحلیلگران مالی، سود واقعی برای یک شرکت وجود دارد. اگر چنین باشد پس چگونه ممکن است از یک مجموعه عوامل و حقایق واحد تجاری، مندرج در گزارشهای مورد قبول، ارقام متفاوتی برای سود ارائه شود؟ علت این است که برای سود خالص واقعی تنها یک رقم وجود ندارد. زیرا فرایند اندازهگیری سود بر پایه برآوردها و پیشبینیهای زیادی درباره نتایج وقایع آتی قرار دارد. همچنین در حسابداری طیفی از روشهای قابل قبول وجود دارد که هر یک باعث میشود تا رقمهای متفاوتی برای سود، گزارش شود.
سود واقعی به تعبیر هیأت استانداردهای حسابداری مالی(که در پیرامون واژه اهمیت ذکر شده) به شرح زیر است:
برداشت عموم سرمایهگذاران از مفهوم سود واقعی، سود عملیاتی نرمال، تکرارپذیر و ایجاد کننده جریانهای نقدی است و این نگرش الزام میدارد که نتایج فعالیتهای عادی که نرمال و تکرارپذیر و ایجاد کننده جریانهای نقدی هستند برای جایگزین کردن دارائیهای استهلاک پذیر مورد نیاز میباشند. سود واقعی شاخص سودآوری واحد تجاری بشمار میآید.” (ظریف فرد، 1378،ص 20)1.
معمولاً سود واقعی بین سود خالص حسابداری و جریان نقدی ناشی از فعالیتهای عملیاتی است که در محاسبه آن هرگونه اقلام تکرارناپذیر یا اقلام غیر عادی و اثرات مالیاتی مرتبط با آنها نیز در نظر گرفته میشود. از نظر سرمایهگذاران، سود خالص حسابداری بهترین شاخص برای قدرت سودآوری واحد تجاری است، زیرا مفهوم سود واقعی را تا حد بسیار نزدیکی برآورد میکند. گر چه سرمایه گذاران، سود خالص حسابداری را به مفهوم سود واقعی تلقی نمیکنند، اما اقلام تکرار ناپذیر یا غیرنرمال قابل شناسایی را از سود خالص گزارش شده یک شرکت جدا نموده تا قدرت سودآوری مشخص شود. تفاوت بین سود واقعی و سود گزارش شده، در ارزیابی مدیریت سود موسسه و همچنین در مقایسه با سایر موسسهها بطور ذهنی مورد توجه قرار میگیرد.
3-2)مفهوم کیفیت سود در بحث مدیریت سود
یکی از بحثهای مهم در حوزه مدیریت سود مفاهیم مربوط به کیفیت سود می باشد. کیفیت سود و اینکه معنای این اصطلاح چیست، مورد توجه و علاقه مدیران، حسابداران، تحلیلگران مالی، مراجع تدوین کننده استانداردهای حسابداری و سایر استفادهکنندگان از صورتهای مالی است. مدیریت به این دلیل به این موضوع علاقمند است که در تجزیه و تحلیلهای مدیریتی خود، نیاز به دانستن دلائل تغییر در اقلام درآمدها و هزینههائی که بر کیفیت سود تأثیر میگذارند، داشته و آنها را مورد بحث قرار میدهند. دلیل دیگری که مدیریت به این موضوع علاقمند است، این است که کیفیت سود یک بنگاه اقتصادی مورد توجه بازار قرار دارد و در تعیین قیمت سهام میتواند یکی از عوامل موثر باشد.
حسابداران به نوبه خود به میزان و درجه منصفانه بودن ارائه سود و نتایج عملیات علاقمند بوده و آن را مورد توجه قرار میدهند. زمانی که عملکرد و نتایج عملیاتی شرکت بطور صحیحی نشان داده نشود، کیفیت سود پائین در نظر گرفته میشود. این مطلب زمانی نمود پیدا میکند که سود کمتر یا بیشتر از واقع بیان شده باشد. برای مثال، حسابرس باید خود را متقاعد کند که سود در چارچوب استانداردهای حسابداری متداول محاسبه و گزارش گردیده است. دلیل توجه تحلیلگران مالی به کیفیت سود، اثر گذاری این عامل در تعیین قیمت سهام میباشد. از اینروست که تحلیلگران مالی، به تعدیل سود گزارش شده پرداخته تا بتوانند توان سودآوری آتی بنگاه را برآورد نمایند.
افزون برگروههای فوق الذکر، نهادهای نظارتی و همچنین مراجع تدوین استانداردهای حسابداری هر کدام جداگانه و مستقل به موضوع کیفیت سود توجه دارند، اگر چه دلیل علاقه و توجه آنان با گروههای ذینفع دیگر متفاوت میباشد. علاقمندی دو گروه اخیر در رابطه با امر نظارت به منظور حفاظت از منافع استفاده کنندگان برون سازمانی، از اطلاعات حسابداری(منجمله سود)میباشد.
1-3-2)عناصر تأثیرگذار برکیفیت سود
در راستای تعیین کیفیت سود عوامل متعددی مطرح هستند. عناصر مهم تأثیرگذار بر کیفیت سود به شرح زیر میباشند:
روشهای مورد استفاده حسابداری
درجه اطمینان برآوردهای حسابداری
قابلیت اعتماد سود
ساختار سرمایه
حفظ و نگهداشت سرمایه
هزینههای اختیاری
ویژگی(کیفیت) مدیریت
ویژگیهای مالی
عوامل سیاسی و اقتصادی


پاسخ دهید